UPDATE 9.02 - voorzorgsmaatregelen rond speelzand

Op 5 februari verschenen in de media berichten over de mogelijke aanwezigheid van asbest in kinetisch speelzand. In Nederland werden bij een beperkt onderzoek asbestvezels aangetroffen in enkele stalen speelzand.

update 9.02

De aanbevelingen van de federale overheid gelden niet meer voor het klassieke zandbakzand van buitenlocaties. Gemeentelijke zandbakken van buitenspeelpleinen werden vandaag, maandag 9 februari, opnieuw toegankelijk gemaakt.

Zit je nog met vragen over dit onderwerp? De FOD Economie publiceerde een FAQ-lijst, die regelmatig wordt aangevuld en geactualiseerd. 
In de FAQ wordt het begrip “speelzand” verder verduidelijkt in twee vragen: 

Om welk soort zand gaat het precies? 
De aanbeveling geldt voor verpakte speelgoedartikelen die gekleurd zand en “magisch zand” bevatten, d.w.z. speciaal zand dat niet droogt, niet aan de handen kleeft en gemakkelijk kan worden gevormd tot figuren, sculpturen of kastelen (ook 
wel kinetisch zand, knutselzand enz. genoemd), die in de handel verkrijgbaar zijn (online en offline). 
De aanbeveling om geen gekleurd zand of magisch zand (hierna soms “creatief zand” genoemd) te gebruiken, is momenteel niet van toepassing op “natuurlijk” zand dat gewoonlijk wordt gebruikt om zandbakken op openbare of particuliere speelplaatsen te vullen.

Welke soorten speelzand zijn mogelijk besmet? 
Creatief zand (dat wil zeggen gekleurd zand of magisch zand, een speciaal soort zand dat niet droogt, niet aan de handen kleeft en gemakkelijk kan worden gevormd tot figuren, sculpturen, kastelen, ook wel kinetisch zand genoemd), dat meestal in kleine verpakkingen wordt verkocht. 
Voor zand dat doorgaans in zandbakken wordt gebruikt of lokaal aangekocht natuurlijk zand, zijn er momenteel geen aanwijzingen voor de mogelijke aanwezigheid van asbest. 
In Australië en Nieuw-Zeeland zijn sporen van asbest (chrysotiel en tremoliet) aangetroffen in gekleurd en magisch zand voor artistieke en zintuiglijke activiteiten voor kinderen. Deze producten werden voornamelijk geïmporteerd uit China en verkocht op verschillende online platforms. 
Op dit moment is er geen bewijs voor de aanwezigheid van asbest in speelgoed dat gekleurd zand of “magisch zand” bevat in België, maar de autoriteiten zijn van mening dat er voldoende twijfel bestaat om onmiddellijke voorzorgsmaatregelen te nemen, zoals het niet meer gebruiken van dit “creatieve zand” in afwachting van de resultaten van de tests die op monsters zijn uitgevoerd. Volgens de momenteel beschikbare informatie zouden de resultaten binnen twee tot drie weken beschikbaar kunnen zijn.

het zand opruimen 
Hier vind je hoe je je kan beschermen bij het opruimen van losliggend zand: 

• Gebruik in ieder geval GEEN stofzuiger en veeg de vloer NIET met een borstel! 
• Probeer elk contact met het zand te vermijden en gebruik tijdens het afschermen indien nodig uit voorzorg een P3 masker dat over je neus en mond past. 
• Draag wegwerp handschoenen en een wegwerpoveral. 

update 6.02

Onderstaande aanbevelingen gelden niet meer voor het klassieke zandbakzand van buitenlocaties. Gemeentelijke zandbakken van buitenspeelpleinen zullen op maandag 9.02 opnieuw toegankelijk gemaakt worden.

tijdelijk geen speelzand

Als reactie hierop vraagt de federale overheid om voorlopig geen speelzand meer te gebruiken. Ook het Departement Onderwijs verspreidde hierover een gelijkaardige boodschap. In België loopt momenteel verder onderzoek.

De oproep om tijdelijk geen speelzand te gebruiken gebeurt uit voorzorg. Het is op dit moment nog niet duidelijk om welke soorten speelzand het precies gaat. Daarom geldt de aanbeveling voor alle vormen van speelzand, zowel (gekleurd) kinetisch zand als klassiek zandbakzand.

Experts benadrukken dat er geen reden is tot paniek. Het mogelijke gezondheidsrisico bij kort contact met speelzand is zeer klein. De maatregel is bedoeld om elk mogelijk risico te vermijden, zeker bij kinderen.

wat kan je doen?

Tot er meer duidelijkheid is, raadt de preventiedienst van de gemeente aan om deze eenvoudige voorzorgsmaatregelen te volgen:

• Laat kinderen voorlopig niet meer spelen met speelzand.
• Sluit zandbakken of bakken met speelzand af zodat kinderen er niet bij kunnen.
  • Heeft de zandbak of bak een deksel? Sluit dit goed af en verzegel het als dat mogelijk is (bijvoorbeeld met tape).
  • Is er geen deksel, gebruik dan een stevige plastic folie om het zand volledig af te dekken.
  • Veeg losliggend zand samen met een vochtige doek en doe deze doek samen met het zand in een goed afgesloten plastic zak.
  • Vermijd stofvorming en gebruik geen stofzuiger.
  • Je kan het speelzand naar het recyclagepark brengen. Lees er hier meer over.
• Sluit ook buitenzandbakken tijdelijk af, bijvoorbeeld met lint of een andere duidelijke visuele afsluiting.

In onze gemeentelijke scholen en op speelpleinen worden dezelfde maatregelen genomen.